Democratisch onderwijs is hét antwoord op labelwoede
De ervaringen van ons middelste kind in het regulier onderwijs hebben ons geïnspireerd tot het maken van dit filmpje over het waarom van democratisch onderwijs. Omdat we zelf hebben ervaren, en steeds meer om ons heen zien, hoe kinderen in toenemende mate geproblematiseerd worden. Kinderen die creatief, hoogbegaafd, hooggevoelig, authentiek of anderszins niet “doorsnee” zijn worden gelabeld met DSM-IV predicaten teneinde ze aan te kunnen passen aan het onderwijs, in plaats van andersom. Gisteren stond er weer een alarmerend artikel in de Pers en eerder heb ik voor deze website al een artikel van Peter Gray vertaald: ADHD en School. En zo als Peter Gray al schrijft; ook de kinderen die niet zichtbaar in opstand komen tegen het schoolmilieu hebben problemen, maar zolang ze geen overlast veroorzaken worden deze problemen genegeerd of als normaal beschouwd.
De school ziet je niet zoals je echt bent
Kinderen wordt op school geleerd dat ze zwak, middelmatig of goed zijn, en dat dit hun verdere leven zal bepalen. Een artikel in Trouw concludeerde dat jongeren in het VMBO vooral het gevoel hebben niet goed genoeg te zijn, in plaats van trots te zijn op wat ze wél kunnen. Vind je het gek, met een schoolsysteem dat voortdurend hamert op cognitieve capaciteiten, en daarvan slechts de meest basale (opnemen, reproduceren, toepassen). Creatieve, analytische, sociale en interpersoonlijke intelligentie wordt niet of nauwelijks aangesproken, terwijl dat wel degelijk óók cognitieve processen zijn. En dát heb ik proberen te verbeelden in dit filmpje: hoe het schoolmilieu het kind door een bril ziet die voor 99% geen licht doorlaat en een complex en getalenteerd individu reduceert tot lastig, dom of druk en tegenwoordig tot de wetenschappelijk klinkende maar niet minder schadelijke categorieën ADHD, ADD, autisme, asperger.
Tegen labelkinderen: neem het leven van je kind terug!
De band tussen ouder en kind wordt als gevolg van de eisen van school ook volledig geproblematiseerd. De school eist al snel 100% van de energie, aandacht en wisselwerking tussen ouder en kind op, omdat het zich zelf boven alle andere aspecten van het leven heeft geplaatst. Op een gegeven moment zien ouders hun kind alleen nog maar als een scholier die in hun huis woont. School definieert de essentie van het kind-zijn.
Twee oplossingen: democratisch onderwijs en vertrouwen
De oplossing voor dit probleem is in mij ogen tweeledig: democratisch onderwijs en vertrouwen:
- Democratisch onderwijs omdat het kinderen en ouders bevrijdt van de problematisering van de kindertijd. Kinderen hebben een aangeboren behoefte om hun cultuur te verwerven. Pas als we ze gaan dwingen te leren, gaat deze behoefte verloren. Als we dus inzien dat we de natuurlijke leerprocessen moeten koesteren, in plaats van vervangen door oppervlakkige, onechte en huichelachtige vormen van leren (leren voor de toets), dan ontdekken we de wijsheid van onze jager-verzamelaar voorouders: kinderen onderwijzen zichzelf, door interactie met de wereld om hen heen!
- Vertrouwen in onze kinderen dat ze psychisch gezond zijn. 99% van de kinderen heeft absoluut GEEN ernstige psychische stoornis, ongeacht wat men op school of bij de psycholoog zal beweren. Op een democratische school zullen veel gediagnosticeerde kinderen na een tijd vanzelf “normaal” gedrag gaan vertonen omdat ze niet meer ontkend of gefrustreerd worden. En we moeten erkennen dat mensen en dus ook kinderen verschillende karakters, temperamenten en talenten hebben, en zich dus ook verschillend gedragen. Dat zien we vaak al binnen de leden van één gezin! Wat is bovendien normaal? Als iemand met autistische of hyperactieve trekken prima kan functioneren en door zijn andere kijk op dingen zelfs een meerwaarde kan vormen, moeten we die dan problematiseren? Bij mieren is 20% geurdoof, om de simpele reden dat ze daardoor constant verdwalen en zo nieuwe voedselbronnen ontdekken. Wat we nu zien als gebreken zijn vaak variaties die een samenleving vitaal en veerkrachtig houden. Een mierenkolonie zonder geurdove mieren zou binnen een bestek van dagen van honger omkomen. We moeten er dus op leren vertrouwen dat de meeste kinderen – zeldzame uitzonderingen daargelaten – waardevolle, competente en unieke volwassenen zullen worden ook al doen ze soms vreemd, en dat vrijheid van onnatuurlijke frustraties en dwang waarschijnlijk de beste garantie vormt voor een goede ontwikkeling.
Richt een democratische school op!
Vertrouwen zul je als ouder zelf moeten krijgen maar om democratisch onderwijs mogelijk te maken zijn democratische scholen nodig, en daarvoor zoeken we nog mensen. Mocht je na aanleiding van dit filmpje geïnspireerd zijn, kijk dan bij democratische school Rijk van Nijmegen of ga naar links om te zoeken naar scholen in de rest van het land.
Pingback: Zembla: de ADHD-hype | vrij-natuurlijk
ok, misschien slaan we nu een beetje door met het labellen van onze kinderen maar zoals het vroeger was is ook niet goed.
We moeten een middenweg vinden want sommige kinderen kunnen echt niet zonder begeleiding dmv een rugzak het gewoon onderwijs volgen. En deze kinderen hebben op veel gebieden veel potentie op de arbeidsmarkt door hun hoge intelligentie…
Hoe zouden we hier dan wel mee om moeten gaan?
Hoi Marjolijn,
Ik zou graag de vraag anders stellen. Waarom zou een kind “gewoon” onderwijs moeten volgen als het voor hem klaarblijkelijk niet werkt? Als iemand in zee valt dan geef je hem natuurlijk meteen een reddingsboei, maar is uit het water halen ook een optie? Het is mijn persoonlijke ervaring dat van alle kinderen die in het regulier uitvallen met allerhande problemen slechts een klein percentage deze problemen blijft houden als zij overstappen naar democratisch of thuisonderwijs. Ontwikkelingspsycholoog Peter Gray heeft daar kort geleden een artikel aan gewijd: http://www.psychologytoday.com/blog/freedom-learn/201009/experiences-adhd-labeled-kids-who-switch-conventional-schooling-homeschool.
Voor kinderen die ook in het democratisch onderwijs en/of thuisonderwijs extra ondersteuning nodig hebben pleit ik voor een genereuze en adequate regeling. Ik ben niet tegen elke vorm van onderzoek of hulp, maar wel tegen het behandelen van grote willekeurige groepen “normale”kinderen, het zijn namelijk zeer zware middelen. We verstrekken immers ook geen chemokuur of aidsremmers aan jan en alleman ongeacht hoe geweldig en levensreddend deze medicijnen ook kunnen zijn. Voor achtergrond info zie ook http://vrij-natuurlijk.nl/zem Wat betreft autisme, voor veel milde autisten is het democratisch onderwijs een uitkomst. Er zijn zeer duidelijke regels en afspraken en deze zijn vrij absoluut. Een docent kan niet ter plekke de regels veranderen, dat gebeurt in de schoolvergadering. Voor autisten is dit vaak een enorme opluchting. De grens ten aanzien van kinderen met een andere kijk op de wereld ligt bij de draagkracht van school/groep en bij veilig en zelfredzaam gedrag. Overigens wil ik ook nog wijzen op een initiatief in Amerika waarvan ik vind dat er in Nederland ook zoiets moet komen: http://www.hunterschool.org/ Een op deze kinderen toegesneden concept dat uitgaat van holistische principes en talentontwikkeling, wat een contrast met ons speciaal onderwijs!
Dus we hoeven niet te kiezen tussen vroeger en nu, we kunnen ook kiezen voor de toekomst, en die is voor onderwijs dat uitgaat van respect voor het kind, voor zijn eigenheid, zijn talent en zijn autonomie.
Ilja, weet jij of er al mensen zien die een Hunterschool zouden willen opzetten? Of blijkt dat kinderen op een Democratische School geen ‘ last’ meer hebben van de dingen die hen een label hebben opgeleverd?
Ik heb zelf zo’n zoon, en ben ontzettend op zoek naar een goede plek voor hem; geloof aan de ene kant dat hij op een Democratische School zou opbloeien, maar ben aan de andere kant toch huiverig voor de vele leerlingen in een ruimte en de (bij tijd en wijle luidruchtig explosieve) reactie daarop die we van hem kennen in het reguliere (en ook Montessori) onderwijs.
Er zijn al 2 scholen die hem daarom hebben doorverwezen…
Hoi Marga,
Zou je mij willen mailen via het contact formulier?