onderzoek

geleerd van Tolstoj: niet fucken met de tsaar

De grootste klucht van de weerstand tegen democratisch onderwijs is het zogenaamde gebrek aan bewijs en ervaring. Dit onderwijs bestaat langer dan montessori, jenaplan, dalton, vrijeschool en zelfs langer dan het leerstof-jaarklassen systeem. Maar historisch gezien hebben groeperingen en stromingen die gericht zijn op persoonlijke vrijheid altijd last gehad van onderdrukking (vraag maar aan de katharen, wederdopers, quakers, levellers, anarchisten, etc) . De allereerste democratische school, Jasnaja Poljana van Leo Tolstoj werd gesloten onder dreiging van de geheime politie van de Tsaar. Het is tekenend dat een oud-onderwijzer in zijn kritiek zegt: Iederwijs heeft niets geleerd van Tolstoj. Nee inderdaad – hadden ze naar Tolstoj geluisterd dan hadden ze kunnen weten dat ze de geheime politie (of in dit geval de inspectie) op je af sturen. Dit soort kortzichtigheid roept altijd godwinnetjes bij me op maar ik zal mij inhouden. Voor een uitgebreid artikel over Tolstoj’s onderwijskundige ideeën zie hier.

Geen vrije onderwijsmarkt

inferieure fiets of slachtoffer regulatie?

Sterk gecentraliseerde overheden zijn over het algemeen vrij intolerant tegen alles wat onmeetbaar, ongrijpbaar, oncontroleerbaar is. De onderwijsmarkt is alles behalve een vrije markt waarin ouders en kinderen zelf het beste (als in meest passende) onderwijs kunnen kiezen.

Een leuke analogie is de ligfiets; deze werd in 1936 door de wielrijdersbond UCI verboden om mee te doen aan wedstrijden waardoor de ontwikkeling tot 1980 vrijwel stil stond. Niet vanwege kwalitatieve ondergeschiktheid, maar vanwege de bureaucratie (vrees voor oneerlijke concurrentie roflol!). En nu denkt iedereen dat je een idioot bent als je op zo’n ding rijdt, simpelweg omdat ze het niet kennen. Over dit fenomeen heeft Peter Gray een mooi artikel geschreven: krachten tegen verandering

En precies zo is het met democratisch onderwijs. De voornaamste reden dat democratisch onderwijs nog niet heel breed verspreid is komt door regulatie en niet door de slechte kwaliteit. Had iederwijs niet gekampt met gigantische politieke, juridische en ideologische weerstanden dan hadden ze rustig kunnen uitgroeien tot professionele scholen. Een aantal hebben dat wel gedaan maar niet onder die naam en dat komt mede door deze weerstand.

Als je niets mag uitproberen kun je ook niets bewijzen

En doordat er weinig scholen zijn is er dus ook weinig bekend over de gevolgen en dat wordt weer als argument gebruikt om het maar te verbieden. Deze mentaliteit had ons als mensen echter nooit verder gebracht als de kloof in Afrika waar onze voorouders ooit het levenslicht zagen, dus laten we alsjeblieft proberen een beetje lef te hebben.

En de grap is dat ik weet dat het werkt, veel pedagogen, ondernemers, innovatoren en ouders weten dat het werkt en vooral de leerlingen en oud-leerlingen van democratische scholen (sinds 1859) weten dat het werkt. Er is zelfs een redelijke hoeveelheid onderzoek gedaan. Alleen zijn de onderzoeken vaak (te) klein van opzet, of worden ze domweg genegeerd. Waren boeken van A.S. Neill in de jaren zeventig op de PA nog verplicht leesvoer, tegenwoordig mag je blij zijn als een leraar aan de pabo ooit van Summerhill heeft gehoord.

Het verzamelen van bestaande onderzoeken en het doen van nieuw onderzoek vervult dus een belangrijke functie in de acceptatie van het democratisch onderwijs. Voorwaarde is wel dat er gereflecteerd wordt op de uitgangspunten van het onderzoek, zoals ik evidence based… al heb betoogd. Anders krijg je het verschijnsel dat je een vis beoordeelt op zijn vermogen te klimmen (vrij naar Einstein) of dat je kijkt als een atheïst die een kerk inspecteert (letterlijk citaat van Zoë Redhead, dochter van A.S. Neill en hoofd van Summerhill).

Hieronder een overzicht van de onderzoeken die ik heb gevonden. Mocht je nog tips hebben, laat deze achter in de comments!

Websites over onderzoek naar democratisch en vernieuwings onderwijs

Platform van Democratische Scholen (PDS) Onderzoek vanuit veel verschillende invalshoeken, netjes gesorteerd per pagina – maakt alleen het doorklikken een beetje lastig.

Educationrevolution (AERO) Enorm uitgebreid maar niet bijster actueel (dead link alert) overzicht van onderzoeken.

Nederlands instituut voor onderwijs en opvoedingszaken (NIVOZ) Ze doen wel onderzoek naar vernieuwingsonderwijs maar zetten dat niet op hun site. Raar.

Dylan Wiliams website van onderwijs expert Prof. Wiliam, bekend van de BBC2 serie The classroom experiment . Hoewel niet direct gericht op democratisch onderwijs laat veel van zijn onderzoek zien dat regulier onderwijs vaak volslagen contra-productief is en gebaseerd op foutieve aannames. Veel van zijn aanbevelingen liggen in lijn met de praktijk van het democratisch onderwijs.

Beter Onderwijs Nederland (BON) Deze zouden jullie misschien niet verwachten maar het BON heeft het beste archief over alles wat met het nieuwe leren, natuurlijk leren en onderwijsvernieuwing te maken heeft dat ik ken (met name via de zoekfuctie) en ik kan mij volledig scharen achter vier van de vijf hoofd thema’s van BON. Probleem is alleen een fundamenteel ander mens- en wereldbeeld waardoor ze onderzoeken vaak anders interpreteren. Voor mijn kritiek op de interpretatie van veel onderzoeken zie artikel [1], [2] en [3].

Websites met onderzoek naar leren, spelen en opvoeding

Spelen Moet! De titel is een typisch voorbeeld van het “oude denken” maar de onderzoeken gaan over het belang van spelen in de ontwikkeling van kinderen en daar kunnen we niet genoeg van hebben.

Scharrelkinderen Website van het IVN over het belang van natuur in de ontwikkeling van kinderen. Met verwijzingen naar onderzoeken (onderaan de pagina).

Children & Nature Network Idem als bovenstaand, maar dan Amerikaans.

Onderzoeken naar democratisch en vernieuwings onderwijs

Democratic Schooling: What Happens to Young People Who Have Charge of Their Own Education? Author(s): Peter Gray and David Chanoff(PDF) Degelijk opgezet onderzoek naar ervaringen van sudbury alumni.

The pursuit of happiness: the lives of Sudbury Valley alumni (boek) Enquete naar vervolgopleiding, werk, waarden, geluk en tevredenheid van Sudbury alumni.

The legacy of trust : Legacy of Trust: life after the Sudbury Valley School experience (boek) idem als bovenstaand. De status van het onderzoek is niet duidelijk omdat er nogal wat vragen zijn over de methodologische opzet. Zie deze reactie van sudbury oprichter Daniel Greenberg en het antwoord van Mike Weimann en oordeel voor jezelf.

REPORT OF AN INQUIRY INTO SUMMERHILL SCHOOL (link) Onafhankelijk onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs op Summerhill in reactie op het negatieve rapport van de Ofsted (onderwijsinspectie)

Ofsted (onderwijsinspectie) rapport Summerhill (PDF) Rapport van de Engelse onderwijsinspectie uit 2007

Bennis comperative study (DOC) Kleinschalig onderzoek van Dana Bennis naar het verschil in waardering van het onderwijs bij één traditionele school en twee vernieuwende scholen (freedom-based schools). Vooral interessant vanwege het uitgebreide literatuuronderzoek.

Tamariki_surveyresultsofleavers (PDF) Simpele enquête onder een aantal alumni van Tamariki, Christchurch NZ.

Samenvatting alle dagen pauze (PDF) Doctoraalsciptie met als onderwerp de theoretische onderbouwing van radicaal vernieuwingsonderwijs en een onderzoek naar het verschil in welbevinden van studenten die overstapten naar dit onderwijs in vergelijking met hun vorige school.

effectiviteit thuisonderwijs.pdf Nederlands literatuuronderzoek naar het effect van thuisonderwijs op het niveau en leerprestaties van kinderen, met name in de US en Canada.

Rapport ombudsman naar beoordeling vernieuwingsscholen door inspectie Oordeel van de ombudsman naar aanleiding van een klacht van een aantal vernieuwingsscholen dat door een te strikte interpretatie van de onderwijswet door de inspectie de onderwijsvrijheid in het geding zou zijn.

African-traditional-education.pdf Onderzoek naar de praktijk van het Afrikaanse traditionele onderwijs in contrast tot de westers georiënteerde onderwijs en wat de sterke en zwakke kanten hiervan zijn. Veel aanbevelingen liggen in de lijn van de praktijk van het democratisch onderwijs